|
18.09.2007 Resul GEDLEC
*
 Bu
Yazıya Yorum Ekle
Sayfayı yazdır...
BAĞIMSIZ DENETİMİN ÖNEMİ, İŞLETMEYE SAĞLADIĞI FAYDA VE ÜÇÜNCÜ
ŞAHISLARA KARŞI SORUMLULUĞU İLKESİ
I. GİRİŞ;
Uzman Yönetim anlayışına göre
işletmenin yönetim ve stratejik yaklaşımları işin başında, girişimci
ve konusunda uzman kişiler tarafından belirlenir. Ancak ilerleyen
safhada durumun değerlendirilmesi, plan ve programların revize
edilmesi gibi hususlar muhasebe standartlarının vermiş olduğu
bilgilere göre analiz edilir. Bu analizde işletme adına en büyük
güven kaynağı iç denetim unsurlarının etkin bir şekilde işletme
faaliyet denetimini yapmasına bağlıdır. Yine iç denetimden geçmiş
olan bilgilerin de şirket dışından bağımsız ve uzman kişiler
tarafından kontrol ve denetiminin yapılması işletme dışından bilgi
ihtiyacı olan kişi ya da kurumların gerekli ihtiyaçlarını
istedikleri güvenlik süreçlerinden geçmiş olarak sunulmuş olması,
gerekli kararın verilmesinde önemli bir kanıt olmaktadır.
Tüm işletmelerde ve işletmeler ile
çalışan üçüncü kişilerde ekonomik kararlar, kararın verildiği andaki
mevcut ve sunulmuş bilgilere dayanmaktadır. Örneğin bir kreditörün
bir işletmeye kredi verme kararı, o işletme ile daha önce olan mali
ilişkilerine, şirketin mali tablolarında görülen duruma ve diğer
bilgilere dayalıdır. Kararların, kararı verenlerin amaçları ile
tutarlı olabilmesi için, karar esnasında dayanılan bilgi güvenilir
olmalıdır. Aksi taktirde karar vericilerin kendileri ve toplum için
zararlı olabilecek bir kaynak kullanımı söz konusudur. Bir bankanın
hatalı mali tablolara dayanarak, geri ödeme yeteneğinden yoksun bir
firmaya bu kaynağı kullandırmasının bir diğer sakıncası ise, bu
kaynağı etkin bir şekilde kullanabilecek diğer firmaların bu
olanaktan mahrum kalmalarıdır.
II. BAĞIMSIZ DENETİMİN ÖNEMİ ve
YARARLARI
Görüldüğü
gibi, bağımsız denetimin önemini arttıran başlıca sebep güvenilir
bilgi sağlama işlevidir. Bağımsız denetimi, önemli kılan unsurlardan
bir diğeri ise, yönetime mali tablolarla ilgili olarak tahmin,
analiz, denetim ve rapor hazırlama gibi konular üzerinde, geleceğe
ait kararların saptanmasında yol gösterici olmasıdır.
Ayrıca; işletme büyüklüğünün
artması, işletmelere olan devlet müdahalesinin çoğalması, işletme
ile ilgili çıkar gruplarının kuvvetlenmesi ve çoğalması, iş
yaşamındaki rekabet ortamının şiddetlenmesi, insan faktörünün önem
kazanması gibi hususlarda bağımsız denetimin önemi ile paralellik
arz eder.
Bağımsız denetimin, hem denetlenen
firmaya, hem de kamuya ve devlete yararları söz konusudur.
III- BAĞIMSIZ DENETİMİN DENETLENEN FİRMAYA YARARLARI:
Bağımsız denetimin, denetimi
yapılan firmaya yararlarını aşağıdaki gibi sıralayabiliriz;
* İşletme kayıt ve belgelerine
dayalı olarak düzenlenen finansal tabloların gerçeği yansıtıp
yansıtmadığını saptar.
* İşletme faaliyetlerinin yasal
düzenlemelere uyguluğunu araştırır, uygunsuzluk varsa düzeltilmesini
sağlar.
* İşletme yönetimi ve işletme
çalışanlarının sahtekârlık yapma eğilimlerinin önlenmesine yardımcı
olur.
* Denetlenmiş finansal tablolar
vergi beyannamelerini oluşturacaklarından, bu tabloların
güvenilirliği, devlet tarafından yapılacak bir vergi denetiminin
riskini azaltır.
* Denetlenmiş finansal tablolar
işletme yöneticilerinin alacağı kararlara ışık tutar.
* Finansal tablo ve raporlar
üzerinde analizler yaparak, işletmenin ekonomik durumunu yetkili
mercilere tam ve güvenilir olarak aktarır. Bu durum, işletmenin
kredibilitesini arttırır.
* İşletme yönetimi ve çalışanlarının
yaptıkları faaliyetlere yardımcı olarak, bu faaliyetlerin
etkinliğini arttırır.
* İç Kontrol Sisteminin etkinliğini
sağlar.
IV - BAĞIMSIZ DENETİMİN KAMUYA YARARLARI:
Bağımsız denetimin kamuya
yararlarını şöyle sıralayabiliriz:
* Sermaye Piyasası, her şeyden önce güven ortamına
dayandığından, bu piyasadaki bilgilerin doğru ve güvenilir olması
gerekir. Sermaye piyasasının etkin ve verimli çalışabilmesi için,
tüm ilgili ve önemli bilgilerin kamuya açıklanan raporlarda yer
alması lazımdır. Bunun sağlanmasının en etkili yolu, bağımsız
denetimdir.
* Mali Kurumlar (Örneğin Ticaret
Bankaları ve Yatırım Bankaları) ödünç verme veya mali katılma
dolayısıyla temasta bulundukları teşebbüs sahiplerinden, işlerinin
ve işletmelerinin iktisadi ve mali durumu hakkında esas bilgi ve
detaylı raporlar istemektedirler. Bu raporların, açılacak kredilere
veya yapılacak finansmanlara dayanak olabilmeleri için yetkili ve
tarafsız inceleme organlarınca düzenlenip onaylanmaları lazımdır. Bu
raporların istenen özelliklerde olabilmesi için bağımsız denetime
tabi tutulması gerekir.
* Denetlenmiş finansal tablolar,
işverene ve işçi sendikalarına ücretlerin ve sosyal yardımların
pazarlığında nesnel bilgiler sağlayarak yardımcı olur.
* Bir işyerinin satılması, alınması
ya da başka bir işyeri ile birleştirilmesi hallerinde, alıcı ve
satıcı taraflara güvenilir nesnel bilgiler sağlar.
* Denetlenmiş finansal tablolar
işletme ile ilgili taraflara, özellikle işletme ile iş ilişkisi olan
müşterilere, denetlenen işletmenin karlılığı, faaliyetlerinin
verimliliği ve finansal yapısının durumu hakkında güvenilir bilgiler
sağlar.
* Kamuya açıklanan denetlenmiş
finansal tablolar, işletmeye yatırım yapacak yatırımcıları işletme
ile ilgili olarak doğabilecek risklerden korur.
* Denetlenmiş finansal tablolar,
bir işletme ile ilişkide bulunan tüm kurumlara, o işletme hakkında
tarafsız, objektif ve güvenilir bilgi verir.
V – BAĞIMSIZ DENETİMİN ÜLKEYE YARARI
* Bağımsız denetim, ülkeye bilgi
üretimi ve planlama açısından yararlar sağlayacaktır. Şöyle ki;
sağlıklı verilere dayanılarak yapılan planlama, kamu gelir ve
harcamalarında, devletin teşvik, kredi politikalarında ve genel
ekonomik politikalarda daha gerçekçi, etkili ve verimli olunmasında
temel oluşturacaktır.
* Bağımsız denetim, vergi
gelirlerinin artmasında da devlete yardımcı olur. İşletme ortak ve
yöneticilerinin vergi konusunda sahtekârlık yapma güdülerini yok
eder.
* Vergi denetim elemanları, bağımsız
denetçiler tarafından düzenlemiş mali tabloları incelemeye daha az
zaman ayıracaklarından, diğer vergi kayıp ve kaçaklarına
yönelebileceklerdir.
* Kamu İktisadi Teşebbüsleri,
Belediyeler, Dernek ve Vakıflar ile bunlara ait iktisadi
teşekküllerin bağımsız denetime tabi tutulmaları, bu kuruluşlardaki
yolsuzlukların önlenmesine ve bu kuruluşların etkin çalışmalarına
yardımcı olacaktır.
* Özellikle ülkemiz açısından
özelleştirilmek istenen KİT’lerin bağımsız denetime tabi
tutulmaları, bu kuruluşlar hakkında yatırımcılarına doğru ve
güvenilir bilgi verecektir.
VI. SONUÇ;
Ülkemizin uzunca bir süredir
yaşadığı olumsuz süreç bize denetim olgusunun önemini bir kez daha
hatırlatmıştır. Gerçekte denetim artık yaşamın doğal bir aşaması
gibi görülmeli ve yaşayan veya bundan sonra ortaya çıkacak bütün
kurumlar denetim ayağı düşünülerek yaşatılmalıdır. Yoksa sonuç hep
daha fazla çalışma ama daha az kazanç daha çok yoksulluk daha kötü
gelecek şeklinde olacaktır.
Resul GEDLEC - Denetçi |
